{"id":99418,"date":"2022-06-24T03:34:56","date_gmt":"2022-06-24T03:34:56","guid":{"rendered":"http:\/\/wordpress.gurbuz.net\/?p=99418"},"modified":"2022-06-24T04:03:12","modified_gmt":"2022-06-24T04:03:12","slug":"99418","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/wordpress.gurbuz.net\/?p=99418","title":{"rendered":"&#8222;Efendiler, biz tekke ve zaviyeleri din d\u00fc\u015fman\u0131 oldu\u011fumuz i\u00e7in de\u011fil; bilakis, bu tip yap\u0131lar din ve devlet d\u00fc\u015fman\u0131 oldu\u011fu, Sel\u00e7uklu ve Osmanl\u0131&#8217;y\u0131 bu y\u00fczden bat\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yasaklad\u0131k. \u00c7ok de\u011fil, y\u00fcz y\u0131la kalmadan, e\u011fer bu s\u00f6zlerime dikkat etmezseniz g\u00f6receksiniz ki baz\u0131 ki\u015filer baz\u0131 cemaatlerle bir araya gelerek bizlerin din d\u00fc\u015fman\u0131 oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrecek, sizlerin oyunu alarak ba\u015fa ge\u00e7ecek ama s\u0131ra devleti b\u00f6l\u00fc\u015fmeye geldi\u011finde birbirine d\u00fc\u015feceklerdir. Ayr\u0131ca, unutmay\u0131n ki o g\u00fcn geldi\u011finde her bir taraf di\u011ferini dinsizlikle su\u00e7lamaktan geri kalmayacakt\u0131r.&#8220;"},"content":{"rendered":"<p><strong>Cogito, ergo sum<\/strong><br \/>\n<img src=\"https:\/\/www.tagesspiegel.de\/images\/tagesspiegel\/25483266\/2-format6001.jpg?inIsFirst=true\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><em>17 Aral\u0131k 1927&#8217;de Mustafa Kemal Atat\u00fcrk <\/p>\n<p>Bilmemek ay\u0131p de\u011fildir, \u00f6\u011frenmemek ay\u0131p oland\u0131r.  Sabah sabah tepem att\u0131\u2026<br \/>\nPezevenge.<\/p>\n<p>Ismaila\u011fa bilmem nesinin bilmem nesi gebermi\u015f\u2026<br \/>\nAK Pezevenkleri \u00c7amurba\u015fkan\u0131 \u201ccenaze merasimine te\u015frif\u201d edecekmi\u015f(!) <\/p>\n<p>G\u00f6t\u00fcm\u00fcn kenar\u0131\u2026<br \/>\nTwitter hesab\u0131ndan SIYAH \u00fczerine \u00fcz\u00fcnt\u00fclerini yay\u0131nlam\u0131\u015f.<br \/>\nBuraya kadar her \u015fey \u201cnormal\u201d g\u00f6z\u00fckse de, \u00d6nder bir anda delirdi. Sebebi siyah idi\u2026<br \/>\nEee dedi\u011fim gibi bilmemek de\u011fil, \u00f6\u011frenmemek ay\u0131p olan. O ana kadar siyahin Hristiyanlara \u00f6zg\u00fc bie matem ifadesi oldu\u011funu san\u0131yordum. Halbuki;<\/p>\n<p>&#8222;Eski T\u00fcrklerde \u00f6l\u00fc ard\u0131ndan yas tutan insanlar siyah ya da mavi renk elbiseler giyerek yas tutarlard\u0131. \u00d6l\u00fcmden sonraki hayat\u0131n ters oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnen eski T\u00fcrkler elbiselerini ters giyerek yas tutard\u0131. \u00d6zellikle K\u0131rg\u0131z T\u00fcrklerinde g\u00f6r\u00fclen bu davran\u0131\u015fta, kimi zaman \u00f6l\u00fcn\u00fcn at\u0131n\u0131n eyeri de ters giydirilirdi.&#8220;<\/p>\n<p>Unutulmamal\u0131d\u0131r\u2026<br \/>\n\u201cDoksan dokuz\u201d boydan gelen, g\u00f6\u00e7ebe bir toplumuz. \u00d6rf ve adetlerimiz\u2026<br \/>\nYerel de\u011fi\u015febilir.<\/p>\n<p>&#8222;Yas (matem) b\u00fcy\u00fck fel\u00e2ketlerden veya sevilen bir kimsenin kaybedilmesinden<br \/>\nduyulan derin \u00fcz\u00fcnt\u00fcy\u00fc ifade eder. Yas, s\u00fcresi ve uygulanma bi\u00e7imi bak\u0131m\u0131ndan k\u00fclt\u00fcrden<br \/>\nk\u00fclt\u00fcre de\u011fi\u015fiklik g\u00f6stermekle beraber \u00fcz\u00fcnt\u00fcy\u00fc ifadede herkes i\u00e7in ayn\u0131 olan belirli davran\u0131\u015f<br \/>\nbi\u00e7imleri s\u00f6z konusudur. E\u011flence say\u0131labilecek etkinliklerden ka\u00e7\u0131nmak, a\u011flamak ve yas<br \/>\ntutmak, kendi kendini \u00f6zellikle yanaklar\u0131n\u0131 d\u00f6vmek, oturup kalmak, sessizli\u011fe b\u00fcr\u00fcnmek,<br \/>\nba\u015f\u0131na toprak atmak, \u00e7amur s\u00fcrmek, elbiselerini y\u0131rtmak, siyah veya beyaz elbiseler giymek,<br \/>\nelbiseyi ters giymek, y\u00fcz\u00fcn\u00fc \u00f6rtmek, sa\u00e7lar\u0131n\u0131 kesmek veya sa\u00e7\u0131n\u0131 sakal\u0131n\u0131 uzatmak,<br \/>\nyemekten i\u00e7mekten kesilmek, a\u011f\u0131t yakmak, \u00f6lenin kabri \u00fczerinde kurban kesmek yas\u0131 belirten<br \/>\nba\u015fl\u0131ca hareket \u015fekilleridir.<br \/>\n2<br \/>\nEski T\u00fcrklerde de \u00f6l\u00fcm kar\u015f\u0131s\u0131nda duyulan ac\u0131y\u0131 b\u00fcy\u00fck bir teess\u00fcrle d\u0131\u015fa vurma<br \/>\nyayg\u0131n ve ortak bir tav\u0131r olarak kendini g\u00f6stermektedir. \u00c7in kaynaklar\u0131 yas tutan T\u00fcrklerin<br \/>\nba\u011f\u0131ra \u00e7a\u011f\u0131ra a\u011flad\u0131klar\u0131n\u0131, sa\u00e7lar\u0131n\u0131 ba\u015flar\u0131n\u0131 da\u011f\u0131tt\u0131klar\u0131n\u0131, elbiselerini y\u0131rtt\u0131klar\u0131n\u0131 haber<br \/>\nvermektedir. Sa\u00e7 kesme ve y\u00fcz\u00fc yaralama Hunlarda da mevcuttu. G\u00f6kt\u00fcrkler yas tutarken<br \/>\nsa\u00e7lar\u0131n\u0131 keser, kulaklar\u0131n\u0131 ve y\u00fczlerini b\u0131\u00e7akla \u00e7izip yaralard\u0131. K\u0131rg\u0131z-Kazaklar\u0131n yas tutma<br \/>\nt\u00f6ren ve \u00e2detleri de G\u00f6kt\u00fcrkler ve O\u011fuzlardakine benzemektedir. Yas \u00e2detlerinden biri de<br \/>\n\u00f6lenin at\u0131n\u0131n kuyru\u011funun kesilmesidir. Di\u011fer taraftan karalar giyinmek, elbiseyi ters giymek,<br \/>\nba\u015f\u0131 a\u00e7\u0131k tutmak veya siyah mendil ba\u011flamak, yasl\u0131 \u00e7ad\u0131ra bayrak asmak T\u00fcrk matem<br \/>\nal\u00e2metlerindendir.&#8220;<\/p>\n<p>https:\/\/dergipark.org.tr\/en\/download\/article-file\/2112409<br \/>\n<\/em><\/p>\n<p><em>&#8230;<br \/>\n&#8230;<br \/>\n&#8230;<br \/>\n&#8222;G\u00f6kt\u00fcrk geleneklerine g\u00f6re yak\u0131lan \u00f6l\u00fcn\u00fcn k\u00fclleri ise ah\u015fap bir kutuya<br \/>\nkonulmu\u015ftu.<br \/>\nKutsal a\u011fac\u0131n etraf\u0131nda k\u0131rm\u0131z\u0131 ve siyah renkli boyalar ile tasvir<br \/>\nedilmi\u015f kad\u0131n fig\u00fcrleri olduk\u00e7a dikkat \u00e7ekicidir. Yine a\u011fac\u0131n \u00fczerinde k\u0131rm\u0131z\u0131<br \/>\nrenkli bulutlar\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Ayn\u0131 kompozisyon \u0130skit ve Hun sanat\u0131nda da<br \/>\nkar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar. T\u00fcm bu tasvirler yas g\u00fcn\u00fcn\u00fc ifade etmektedir.&#8220;<br \/>\n&#8230;<br \/>\n&#8230;<br \/>\n&#8230;<br \/>\n&#8222;O\u011fuzlar\u0131n yas tutarken t\u0131rnaklar\u0131yla y\u00fczlerini par\u00e7alad\u0131klar\u0131n\u0131, sa\u00e7lar\u0131n\u0131<br \/>\nyolduklar\u0131n\u0131, K\u0131rg\u0131z Kazaklar\u0131n\u0131n yas \u00e7ad\u0131r\u0131n\u0131n \u00fczerine kara bayrak, \u015fehitler<br \/>\ni\u00e7inse beyaz bayrak ast\u0131klar\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir. Kazaklar\u0131n yas emaresi olarak<br \/>\nbeyaz ba\u015f\u00f6rt\u00fc takt\u0131klar\u0131, Kazaklarda sadece \u00f6l\u00fc \u00e7\u0131kan ailenin de\u011fil t\u00fcm<br \/>\noyma\u011f\u0131n bir y\u0131l kadar yas tuttu\u011funu, \u00d6zbeklerde ise yas alametinin siyah renk<br \/>\noldu\u011funu, yas tutanlar\u0131n boyunlar\u0131na siyah renkli bir ke\u00e7e ba\u011flad\u0131klar\u0131n\u0131<br \/>\nbelirtmi\u015ftir. T\u00fcrklerde sadece \u00f6l\u00fcn\u00fcn yak\u0131nlar\u0131 sa\u00e7lar\u0131n\u0131 kesmekle kalmaz<br \/>\nayn\u0131 zamanda atlar\u0131n da kuyruklar\u0131n\u0131 kesmi\u015flerdir. Paz\u0131r\u0131k Kurgan\u0131ndan<br \/>\n\u00e7\u0131kar\u0131lan atlar\u0131n da kuyruklar\u0131 kesiktir.&#8220;<br \/>\n&#8230;<br \/>\n&#8230;<br \/>\n&#8230;<\/p>\n<p>https:\/\/dergipark.org.tr\/en\/download\/article-file\/2174253<\/p>\n<p>&#8230;<br \/>\n&#8230;<br \/>\n&#8230;<br \/>\n&#8222;Matem b\u00fcy\u00fck fel\u00e2ketlerden, \u00f6zellikle sevilen bir kimsenin kaybedilmesinden duyulan derin \u00fcz\u00fcnt\u00fcy\u00fc ve tutulan yas\u0131 ifade eder. Kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan fel\u00e2ketin, yitirilen \u015feyin ferd\u00ee veya umumi olmas\u0131na g\u00f6re do\u011furdu\u011fu ac\u0131 ve \u00fcz\u00fcnt\u00fc, dolay\u0131s\u0131yla tutulan yas da ferd\u00ee veya umumi bir karakter ta\u015f\u0131r. Matemin \u015fiddeti kaybedilen \u015feye verilen \u00f6neme, ona kar\u015f\u0131 duyulan sevgiye g\u00f6re de\u011fi\u015fir. Matem, s\u00fcresi ve uygulanma bi\u00e7imi bak\u0131m\u0131ndan k\u00fclt\u00fcrden k\u00fclt\u00fcre de\u011fi\u015fiklik g\u00f6stermekle beraber \u00fcz\u00fcnt\u00fcy\u00fc ifadede herkes i\u00e7in ayn\u0131 olan belirli davran\u0131\u015f bi\u00e7imleri s\u00f6z konusudur. E\u011flence say\u0131labilecek etkinliklerden ka\u00e7\u0131nmak, a\u011flamak ve yas tutmak, oturup kalmak, sessizli\u011fe b\u00fcr\u00fcnmek, elbiselerini y\u0131rtmak, siyah elbiseler giymek, y\u00fcz\u00fcn\u00fc \u00f6rtmek, sa\u00e7lar\u0131n\u0131 kesmek veya sa\u00e7\u0131n\u0131 sakal\u0131n\u0131 uzatmak, yemekten i\u00e7mekten kesilmek matemi belirten ba\u015fl\u0131ca hareket \u015fekilleridir.&#8220;<br \/>\n&#8230;<br \/>\n&#8230;<br \/>\n&#8230;<br \/>\n&#8222;Eski T\u00fcrkler\u2019de \u00f6l\u00fcm kar\u015f\u0131s\u0131nda duyulan ac\u0131y\u0131 b\u00fcy\u00fck bir teess\u00fcrle d\u0131\u015fa vurma yayg\u0131n ve ortak bir tav\u0131r olarak kendini g\u00f6stermektedir. \u00c7in kaynaklar\u0131 yas tutan T\u00fcrkler\u2019in ba\u011f\u0131ra \u00e7a\u011f\u0131ra a\u011flad\u0131klar\u0131n\u0131, sa\u00e7lar\u0131n\u0131 ba\u015flar\u0131n\u0131 da\u011f\u0131tt\u0131klar\u0131n\u0131, elbiselerini y\u0131rtt\u0131klar\u0131n\u0131 haber vermektedir. G\u00f6kt\u00fcrkler yas tutarken sa\u00e7lar\u0131n\u0131 keser, kulaklar\u0131n\u0131 bi\u00e7er ve y\u00fczlerini b\u0131\u00e7akla \u00e7izip yaralard\u0131. K\u0131rg\u0131z-Kazaklar\u2019\u0131n yas tutma t\u00f6ren ve \u00e2detleri de G\u00f6kt\u00fcrkler ve O\u011fuzlar\u2019dakine benzemektedir. Sa\u00e7 kesme ve y\u00fcz\u00fc yaralama Hunlar\u2019da da mevcuttur. Yas \u00e2detlerinden biri de \u00f6lenin at\u0131n\u0131n kuyru\u011funun kesilmesidir. Di\u011fer taraftan karalar giyinmek, yasl\u0131 \u00e7ad\u0131ra bayrak asmak, elbiseyi ters giymek, ba\u015f\u0131 a\u00e7\u0131k tutmak veya siyah mendil ba\u011flamak matem al\u00e2metlerindendir (G\u00fcnay \u2013 G\u00fcng\u00f6r, s. 87-88).&#8220;<br \/>\n&#8230;<br \/>\n&#8230;<br \/>\n&#8230;<br \/>\n&#8222;C\u00e2hiliye D\u00f6neminde ve \u0130sl\u00e2m\u2019da Matem. \u0130sl\u00e2miyet\u2019ten \u00f6nce Araplar\u2019da matem kutsal bir g\u00f6rev olarak telakki edilen sosyal tezah\u00fcrlerden biriydi. \u00dcst\u00fcn\u00fc ba\u015f\u0131n\u0131 par\u00e7alama, sa\u00e7lar\u0131n\u0131 kesme, ba\u015f\u0131na toprak atma, \u00e7amur s\u00fcrme, elbiseyi ters giyme, siyah veya beyaz giyinme, kendi kendini ve \u00f6zellikle yanaklar\u0131n\u0131 d\u00f6vme gibi \u0130br\u00e2n\u00eeler\u2019de ve \u00e7evredeki di\u011fer k\u00fclt\u00fcrlerde bulunan matem t\u00fcrleri baz\u0131 farkl\u0131l\u0131klarla eski Araplar\u2019da da vard\u0131. Araplar bazan bir y\u0131l kadar s\u00fcren matem m\u00fcddetince yas elbisesi giyer, \u00f6l\u00fcn\u00fcn kabri \u00fczerinde kurban keserlerdi. \u00d6lenin yi\u011fitlik ve c\u00f6mertlik gibi meziyetlerine g\u00f6re bu son uygulama \u00f6l\u00fcm y\u0131l d\u00f6n\u00fcmlerinde de tekrarlan\u0131rd\u0131 (Cev\u00e2d Ali, V, 173-174). C\u00e2hiliye d\u00f6nemindeki matem uygulamalar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda a\u011f\u0131t yakma geliyordu. \u00d6zellikle soylular ve zenginler, \u00f6len ki\u015finin durumuna g\u00f6re onun hakk\u0131nda genellikle abart\u0131l\u0131 \u00f6vg\u00fcler d\u00fczen kad\u0131n a\u011f\u0131t\u00e7\u0131lar (n\u00e2iha, nevv\u00e2ha) kiralard\u0131, a\u011f\u0131t s\u0131ras\u0131ndaki hareketlerine g\u00f6re bu kad\u0131nlara de\u011fi\u015fik isimler verilirdi. Baz\u0131lar\u0131 hayatta iken kendileri i\u00e7in a\u011f\u0131t yak\u0131lmas\u0131n\u0131 vasiyet eder, meziyetlerinin a\u011f\u0131tlara yans\u0131t\u0131lmas\u0131n\u0131 isterlerdi. C\u00e2hiliye \u015fairi Tarafe b. Abd Mu\u02bfalla\u1e33a\u2019s\u0131nda, \u201c\u00d6ld\u00fc\u011f\u00fcmde bana yara\u015f\u0131r bir \u015fekilde a\u011fla, benim i\u00e7in yakalar\u0131n\u0131 y\u0131rt ey Ma\u2018bed\u2019in k\u0131z\u0131!\u201d diyordu (H\u00fcseyin b. Ahmed ez-Zevzen\u00ee, s. 93). Hz. Peygamber\u2019in dedesi Abd\u00fclmuttalib de \u00f6l\u00fcm d\u00f6\u015fe\u011finde iken k\u0131zlar\u0131n\u0131 ba\u015f\u0131na toplayarak onlardan \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra kendisi i\u00e7in s\u00f6yleyecekleri mersiyeleri dinlemi\u015ftir (\u0130bn \u0130shak, s. 45-46).&#8220;<br \/>\n&#8230;<br \/>\n&#8230;<br \/>\n&#8230;<\/p>\n<p>https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/matem<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Cogito, ergo sum 17 Aral\u0131k 1927&#8217;de Mustafa Kemal Atat\u00fcrk Bilmemek ay\u0131p de\u011fildir, \u00f6\u011frenmemek ay\u0131p oland\u0131r. Sabah sabah tepem att\u0131\u2026 Pezevenge. Ismaila\u011fa bilmem nesinin bilmem nesi gebermi\u015f\u2026 AK Pezevenkleri \u00c7amurba\u015fkan\u0131 \u201ccenaze merasimine te\u015frif\u201d edecekmi\u015f(!) G\u00f6t\u00fcm\u00fcn kenar\u0131\u2026 Twitter hesab\u0131ndan SIYAH \u00fczerine \u00fcz\u00fcnt\u00fclerini yay\u0131nlam\u0131\u015f. Buraya kadar her \u015fey \u201cnormal\u201d g\u00f6z\u00fckse de, \u00d6nder bir anda delirdi. Sebebi siyah idi\u2026 &hellip; <\/p>\n<p class=\"link-more\"><a href=\"http:\/\/wordpress.gurbuz.net\/?p=99418\" class=\"more-link\"><span class=\"screen-reader-text\">\u201e&#8222;Efendiler, biz tekke ve zaviyeleri din d\u00fc\u015fman\u0131 oldu\u011fumuz i\u00e7in de\u011fil; bilakis, bu tip yap\u0131lar din ve devlet d\u00fc\u015fman\u0131 oldu\u011fu, Sel\u00e7uklu ve Osmanl\u0131&#8217;y\u0131 bu y\u00fczden bat\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yasaklad\u0131k. \u00c7ok de\u011fil, y\u00fcz y\u0131la kalmadan, e\u011fer bu s\u00f6zlerime dikkat etmezseniz g\u00f6receksiniz ki baz\u0131 ki\u015filer baz\u0131 cemaatlerle bir araya gelerek bizlerin din d\u00fc\u015fman\u0131 oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrecek, sizlerin oyunu alarak ba\u015fa ge\u00e7ecek ama s\u0131ra devleti b\u00f6l\u00fc\u015fmeye geldi\u011finde birbirine d\u00fc\u015feceklerdir. Ayr\u0131ca, unutmay\u0131n ki o g\u00fcn geldi\u011finde her bir taraf di\u011ferini dinsizlikle su\u00e7lamaktan geri kalmayacakt\u0131r.&#8220;\u201c<\/span> weiterlesen<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/wordpress.gurbuz.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/99418"}],"collection":[{"href":"http:\/\/wordpress.gurbuz.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/wordpress.gurbuz.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/wordpress.gurbuz.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/wordpress.gurbuz.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=99418"}],"version-history":[{"count":10,"href":"http:\/\/wordpress.gurbuz.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/99418\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":99432,"href":"http:\/\/wordpress.gurbuz.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/99418\/revisions\/99432"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/wordpress.gurbuz.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=99418"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/wordpress.gurbuz.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=99418"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/wordpress.gurbuz.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=99418"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}