Dolar 5,9243
\n5,93 ihtimal dahilinde \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00e7ok s\u00fcrat ile y\u00fckseliyor, oynama muazzam
\nTayyip saati 09:30
\nDolar 5,9292<\/p>\n
MUTLAKA oku, NEDEN MI? Anlatacagim sonra<\/a><\/p>\n oku<\/a><\/p>\n D\u00dcN… Kriz d\u00f6neminde \u015firketler i\u00e7in 6 \u00f6nemli tavsiye<\/p>\n Fatih Kuran – Kamu \u00d6zel Ortakl\u0131\u011f\u0131 (PPP) ve Proje Finansman\u0131 Uzman\u0131 https:\/\/www.dunya.com\/kose-yazisi\/kriz-doneminde-sirketler-icin-6-onemli-tavsiye\/425658<\/p>\n
\nTepem ATTI, TEPEM…<\/p>\n
\nG\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn kula\u011f\u0131m\u0131z\u0131n dolar ve euro kurlar\u0131nda oldu\u011fu bu kriz d\u00f6neminde bir \u015firket y\u00f6neticisinin \u2018Kriz d\u00f6neminde ne yapmal\u0131y\u0131z\u2019 sorusuna verilecek ilk cevab\u0131m: \u2018So\u011fukkanl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 koruyun ve asla panik yapmay\u0131n\u2019 olacakt\u0131r. 1994 ve 2001 krizlerini ya\u015fam\u0131\u015f bir ki\u015fi olarak \u015fu ya da bu \u015fekilde ta\u015flar\u0131n yerine oturaca\u011f\u0131n\u0131 ve ekonomik ko\u015fullar de\u011fi\u015fmi\u015f olsa bile daha \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir bir d\u00f6nemin er ya da ge\u00e7 gelece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Krizin ne kadar devam edece\u011fini \u00f6n g\u00f6rmek ise daha zor. Bir ka\u00e7 ay da olabilir daha uzun da. Bununla beraber deneyimim T\u00fcrk insan\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fimlere \u00e7abuk adapte olabildi\u011fi ve m\u00fcte\u015febbis bir ruha sahip oldu\u011fu \u015feklinde. Dolay\u0131s\u0131 ile \u00f6rne\u011fin Romanya gibi krizin y\u0131llarca hakim oldu\u011fu \u00fclkelere g\u00f6re T\u00fcrkiye\u2019nin kriz sonras\u0131 \u00e7ok daha \u00e7abuk reaksiyon g\u00f6stermesini bekliyorum.
\nBu d\u00f6nemde do\u011fru \u015firket y\u00f6netimi ad\u0131na neleri yapmam\u0131z gerekti\u011fi ile yapmam\u0131z gerekenleri \u00f6zetlemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m.
\n1. Nakit ak\u0131\u015f y\u00f6netimi
\nKonunun \u00f6nemini daha iyi vurgulamak i\u00e7in rahmetli \u00dczeyir Garih\u2019den bir hikaye anlatarak ba\u015flamak istiyorum. Garih, giri\u015fimcili\u011fi top cambazl\u0131\u011f\u0131na benzetir. Giri\u015fimcinin elinde de \u00fc\u00e7 top var, bunlar: sat\u0131\u015flar, k\u00e2rl\u0131l\u0131k ve nakit ak\u0131\u015f\u0131. Toplar\u0131n 2 tanesi lastikten di\u011feri ise kristal. Lastik topun birisi i\u015fletmenin sat\u0131\u015flar\u0131n\u0131 di\u011feri de i\u015fletme k\u00e2r\u0131n\u0131 temsil ediyor. Kristal top ise nakit ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 temsil ediyor. \u00dczeyir Bey \u015firketlerin sat\u0131\u015f ve k\u00e2rl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n d\u00f6nemsel olarak d\u00fc\u015f\u00fc\u015f g\u00f6sterebilece\u011fini ya da zarar edebileceklerini buna ra\u011fmen ayakta kalmaya devam edip toparlayabileceklerinin alt\u0131n\u0131 \u00e7izer. Oysa nakit ak\u0131\u015f\u0131 temsil eden top kristaldir ve d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde k\u0131r\u0131l\u0131r. Oyun bitmi\u015f olur. T\u0131pk\u0131 nakit s\u0131k\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131na giren bir \u015firketin bor\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00f6deyemeyip iflas etmesi gibi. \u00d6neminden dolay\u0131 ilk s\u0131raya koydu\u011fum nakit ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 nas\u0131l y\u00f6netece\u011fiz konusuna gelelim:
\na) Alacak ve bor\u00e7 y\u00f6netimi
\nPrensip olarak bir \u015firketin likiditesinin orta ve uzun vadede y\u00fcksek olmas\u0131 i\u00e7in alacaklar\u0131n\u0131n vadesinin bor\u00e7lar\u0131ndan daha k\u0131sa olmas\u0131 gerekir. Ba\u015fka bir deyi\u015fle ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z mal\u0131n \u00f6deme vadesinin sat\u0131\u015f vadesinden daha k\u0131sa olmas\u0131 gerekir ki \u00f6deme vadesi gelmeden tahsilat\u0131n\u0131z\u0131 yapm\u0131\u015f olabilin. E\u011fer bir sanayi kurulu\u015fu iseniz o zaman bu s\u00fcreye stoklama ve \u00fcretim s\u00fcrelerini de ilave etmelisiniz. Bu d\u00f6nemde sat\u0131\u015f vadelerinizi k\u0131saltmay\u0131 hatta pe\u015fin sat\u0131\u015f yapmay\u0131 de\u011ferlendirmelisiniz. M\u00fcmk\u00fcnse al\u0131\u015f vadelerinizi uzatmaya da \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131s\u0131n\u0131z.
\nb) Stok y\u00f6netimi
\nStoklar\u0131 hammadde, yar\u0131 mam\u00fcl ve mam\u00fcl sto\u011fu olarak s\u0131n\u0131fland\u0131rabiliriz. Hammadde taraf\u0131nda alaca\u011f\u0131n\u0131z sipari\u015flere endeksli bir stok politikas\u0131 uygulaman\u0131z do\u011fru olacakt\u0131r. Daha da iyisi e\u011fer yapabiliyorsan\u0131z ham madde stok y\u00fck\u00fcn\u00fc tedarik\u00e7ilere ta\u015f\u0131tacak modeller kurmakt\u0131r. \u00d6rne\u011fin mal\u0131 konsinye olarak alabilirsiniz. Tedarik\u00e7i mal\u0131 size teslim eder ancak kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z kadar\u0131n\u0131 fatura eder. Di\u011fer bir y\u00f6ntem ise JIT (Just in time-Tam Zaman\u0131nda \u00dcretim) uygulamas\u0131d\u0131r. Tedarik\u00e7i mal\u0131 hemen \u00fcretim \u00f6ncesinde size teslim eder ve stoklama s\u00fcresi ortadan kalkar veya minimize edilmi\u015f olur. Yar\u0131 mam\u00fcl sto\u011funu azaltman\u0131n bir y\u00f6ntemi total \u00fcretim s\u00fcrecini k\u0131saltmaya y\u00f6nelik verimlilik tedbirleri almakt\u0131r. Hem yar\u0131 mam\u00fcl hem de mam\u00fcl stoklar\u0131n\u0131 azaltmak i\u00e7in yine sipari\u015f \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fmak, nas\u0131l olsa satar\u0131m mantalitesi ile \u00fcretim yap\u0131p mal stoklamamak, ge\u00e7erli bir y\u00f6ntemdir. Son olarak bu d\u00f6nem uzun s\u00fcre stokta kalm\u0131\u015f mallar\u0131n\u0131z\u0131 iskonto yap\u0131p nakte \u00e7evirmek i\u00e7in de uygun bir d\u00f6nem olabilir.
\nc) Kredi y\u00f6netimi
\nAld\u0131\u011f\u0131n\u0131z i\u015fletme kredileri i\u015fletme sermayesi d\u00f6ng\u00fcn\u00fcz ile uyumlu olmal\u0131d\u0131r. Sa\u011flayaca\u011f\u0131n\u0131z finansman\u0131n vadesinin ve geri \u00f6deme ko\u015fullar\u0131n\u0131n, ham maddeyi al\u0131p \u00fcretime ge\u00e7ip stoklay\u0131p sat\u0131\u015fa ge\u00e7ti\u011finiz ve nihayetinde de tahsilat yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z d\u00f6nemin tamam\u0131n\u0131 kapsar nitelikte olmas\u0131 gerekir ki do\u011fru zamanda geri \u00f6demelerinizi yapabilesiniz Finansman maliyeti daha y\u00fcksek olsa dahi olmas\u0131 gereken vadede bor\u00e7lanmaya dikkat ediniz. Daha d\u00fc\u015f\u00fck maliyetli oldu\u011fu i\u00e7in k\u0131sa vadeli bor\u00e7lanay\u0131m nas\u0131l olsa vadesi geldi\u011finde yeni bir kredi al\u0131p \u00e7evirebilirim d\u00fc\u015f\u00fcncesi \u00f6zellikle kriz d\u00f6nemlerinde i\u015flemeyebilir. Sizi nakit ak\u0131\u015f\u0131 olarak zorlayan mevcut kredilerinizi de nakit ak\u0131\u015f\u0131n\u0131za uygun olarak yeniden yap\u0131land\u0131rabilirsiniz.
\nd) Varl\u0131k sat\u0131\u015f\u0131
\nHer ne kadar \u015firket varl\u0131klar\u0131n\u0131 nakte \u00e7evirmek i\u00e7in kriz d\u00f6nemleri \u00e7ok uygun olmasa da ba\u015fka alternatif yaratmakta zorlan\u0131yorsan\u0131z de\u011ferlendirmeyi d\u00fc\u015f\u00fcnebilirsiniz. \u00d6zellikle \u2018Sat ve Geri Kirala\u2019 y\u00f6ntemi ile finansal kiralama yaparak nakit ak\u0131\u015f\u0131n\u0131z\u0131 d\u00fczeltebilir; kiralama d\u00f6nemi i\u00e7inde varl\u0131\u011f\u0131 kullanmaya devam eder ve geri \u00f6deme s\u00fcresi sonunda yeniden sahip olabilirsiniz.
\n2. Karar almak
\nKriz d\u00f6nemleri f\u0131rsatlar bar\u0131nd\u0131rsa da uzun vadeli karar almak i\u00e7in uygun zamanlar de\u011fildir. Kriz d\u00f6nemlerinde riskler \u00e7ok daha fazlad\u0131r ve ileriye y\u00f6nelik projeksiyon yapmak \u00e7ok daha zordur. Uzun vadeli kararlar\u0131n\u0131z\u0131 erteleyin. Mutlaka bir karar alman\u0131z gerekiyor ise sizi uzun vadede ba\u011flayacak nitelikte olmamas\u0131na \u00f6zen g\u00f6sterin. Bununla beraber bu d\u00f6nemde \u00f6zellikle ihracat yapan \u015firketler i\u00e7in ekstra f\u0131rsatlar s\u00f6z konusu olabilir. Bu tip \u015firketler \u00f6zellikle uzun vadeli al\u0131m s\u00f6zle\u015fmeleri ile i\u015f yap\u0131yorlar veya hitap ettikleri d\u0131\u015f pazarda g\u00fc\u00e7l\u00fc bir pozisyona sahiplerse kararlar\u0131n\u0131 daha uzun vadeli alabilirler.
\n3. Kur riski y\u00f6netimi
\nMalum \u015fu anda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z kriz d\u00f6viz kurlar\u0131ndaki y\u00fckselmenin bir sonucudur. Kur riski y\u00f6netiminin en temel prensibi do\u011fal korunmad\u0131r. Gelirleriniz ile giderlerinizin ayn\u0131 para birimi \u00fczerinden olmas\u0131d\u0131r. \u0130hracat yapan bir \u015firketseniz ve d\u00f6viz baz\u0131nda bor\u00e7land\u0131ysan\u0131z kurlar\u0131n artmas\u0131ndan \u00e7ok fazla etkilenmeyeceksiniz hatta TL olan maliyetleriniz varsa d\u00f6viz baz\u0131nda de\u011fer kaybetti\u011fi i\u00e7in ekstra kar ediyorsunuz demektir. E\u011fer gelir ve giderlerinizin para birimleri ayn\u0131 de\u011fil ise \u2018forward\u2019 gibi finansal enstrumanlar kullan\u0131p kur riskini y\u00f6netmeniz gerekir.
\n4. Paran\u0131n zaman de\u011feri
\nYeni d\u00f6nemde faizlerin artmas\u0131na paralel olarak f\u0131rsat maliyeti de artm\u0131\u015f durumda. Faizlerin artt\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemlerde paran\u0131n zaman de\u011feri hesab\u0131 yapmak daha b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Bir mal\u0131 standart olarak 3 ay vadeli sat\u0131yorsan\u0131z ve pe\u015fin sat\u0131\u015fta ne kadar iskonto verebilece\u011finizi hesaplamak istiyorsan\u0131z elinize pe\u015fin para ge\u00e7ti\u011fi zaman getirisinin ne olaca\u011f\u0131 \u00fczerinden hesap yapabilirsiniz. \u00d6rne\u011fin:
\nVadeli sat\u0131\u015f fiyat\u0131 : 1000 TL
\nVade (n): 3 ay
\nF\u0131rsat maliyeti (i): % 2 (ayl\u0131k)
\nPe\u015fin Sat\u0131\u015f Fiyat\u0131 = Vadeli Sat\u0131\u015f Fiyat\u0131 \/ ( 1 + i) ^n = 1.000 \/ ( 1 + %2)^3 = 942.32 TL
\nYukar\u0131daki \u00f6rnekte f\u0131rsat maliyetiniz artt\u0131k\u00e7a daha fazla iskonto yapabilirsiniz. F\u0131rsat maliyeti pe\u015fin paray\u0131 al\u0131p i\u015finize yat\u0131rmak ve para kazanmak \u015feklinde olabilece\u011fi gibi kredi geri \u00f6demeleri i\u00e7in de de\u011ferlendirilebilir. Pe\u015fin paray\u0131 al\u0131p kredi kapatacaksan\u0131z bu takdirde f\u0131rsat maliyetini ayl\u0131k kredi faizi olarak d\u00fc\u015f\u00fcnebilirsiniz.
\n5. Maliyetleri azaltmak
\nKriz d\u00f6nemlerinde ilk akla gelen hususlardan biri maliyetleri azaltmakt\u0131r ki tasarruf etmek anlam\u0131nda maliyet d\u00fc\u015f\u00fcrmek do\u011fru bir yakla\u015f\u0131md\u0131r. Bununla beraber sat\u0131\u015f, pazarlama, reklam, tan\u0131t\u0131m faaliyetleri gibi i\u015finizin artmas\u0131na direkt etki edebilecek kalemlerden kesmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rsan\u0131z dimyata pirince giderken evdeki bulgurdan da olabilirsiniz. Maliyet optimizasyonu yaparken en ba\u015fta de\u011findi\u011fimiz gibi so\u011fukkanl\u0131 davranmam\u0131z ve neden sonu\u00e7 ili\u015fkisi \u00e7er\u00e7evesinde do\u011fru kalemlerden tasarruf etmeye odaklanmam\u0131z gerekir. \u00d6zellikle eleman \u00e7\u0131karma konusunu aceleye getirmeyin. \u00c7\u0131kartaca\u011f\u0131n\u0131z ki\u015fi kadar geride kalacak olan \u015firket personeli \u00fczerindeki olumsuz etkisini de hesaba kat\u0131n. Kriz d\u00f6neminden \u015firket olarak tek par\u00e7a \u00e7\u0131kman\u0131z durumunda yarataca\u011f\u0131n\u0131z aidiyet duygusunu da dikkate al\u0131n. Eleman \u00e7\u0131kartmak ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir karar ise \u00f6ncelikle ki\u015filerin yetkinliklerini dikkate alarak karar verin.
\n6. Proje finansman\u0131
\nKriz d\u00f6nemleri uzun vadeli yat\u0131r\u0131m ve proje finansman\u0131 yapmak i\u00e7in uygun de\u011fildir. \u00d6zellikle yurt i\u00e7indeki talebe endeksli olan yat\u0131r\u0131m kararlar\u0131n\u0131z\u0131 krizin yaratm\u0131\u015f oldu\u011fu belirsizlikler sona erene kadar ertelemenizde fayda olacakt\u0131r. \u0130hracat a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olan \u015firketler ise hitap ettikleri piyasalarda ve \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 \u015firketlerde kal\u0131c\u0131 bir yer edindikleri kanaatindeyseler yat\u0131r\u0131m yapma kararlar\u0131n\u0131 daha rahat alabilirler. Bu tip \u015firketler d\u00f6viz baz\u0131nda ucuzlayan TL maliyetlerinin getirdi\u011fi avantaj ile yurt d\u0131\u015f\u0131nda daha rekabet\u00e7i olabilirler.<\/p>\n