{"id":104909,"date":"2022-08-28T09:59:16","date_gmt":"2022-08-28T09:59:16","guid":{"rendered":"http:\/\/wordpress.gurbuz.net\/?p=104909"},"modified":"2022-08-28T10:44:23","modified_gmt":"2022-08-28T10:44:23","slug":"alman-anayasa-koruma-teskilati-verfassungsschutz-aciklama-yapti","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/wordpress.gurbuz.net\/?p=104909","title":{"rendered":"Alman Anayasa Koruma Te\u015fkilat\u0131 (Verfassungsschutz) a\u00e7\u0131klama yapt\u0131"},"content":{"rendered":"

Cogito, ergo sum<\/strong>
\n\"\"<\/p>\n

\u201eSene sonunda ayaklanma, karga\u015fa beklemiyoruz\u201c
\nNe desem bilmem ki?
\nG\u00f6rece\u011fiz.<\/p>\n

Veee NATO\u2026
\nBug\u00fcn YINE Antarktika\u2026
\nAm\u0131na koydu\u011fmunun \u00e7ocuklar\u0131, g\u00f6z\u00fcm\u2026
\n\u00dczerinizde.<\/p>\n

\u201c50 sene\u201d
\nVe \u00fczeri, b\u00f6yle gelmi\u015f b\u00f6yle gider dersiniz ama\u2026
\nHani s\u0131\u011f\u0131rlar\u2026
\n\u00d6k\u00fczler\u2026
\n\u00c7a\u011f de\u011fi\u015fti, \u00d6nder ve \u00d6nder gibileri var…
\nBunu unutma.<\/p>\n

*<\/p>\n

Ne kadar gizlemeye \u00e7al\u0131\u015fa da bir yerlerden \u0131\u015f\u0131ld\u0131yor i\u015fte\u2026
\nHorozlar\u0131n g\u00f6z\u00fc\u2026
\nBaba Arslanlar\u0131n evlat sevgisi.<\/p>\n

\u0130nsan do\u011fan\u0131n bir par\u00e7as\u0131\u2026
\n\u0130nk\u00e2r edemez ki.<\/p>\n

D\u00fcn\u2026
\nTengri\u2026
\nUnutmu\u015ftum, g\u00f6z\u00fcm\u00fcn \u00f6n\u00fcne neler neler geldi.<\/p>\n

>>> \u00c7ocuklar, gen\u00e7ler O var. INANIN VAR, AK Pezevenklerde var AMA in\u015fallah ya\u015f\u0131yordur dedeleriniz, nineleriniz \u2026 sohbet ediniz <<<<\/strong><\/p>\n

„Tengricilik de y\u00fckseli\u015fte
\n09 Nisan Pazartesi 2018 20:22<\/p>\n

T\u00fcrkiye bir s\u00fcredir deizmi tart\u0131\u015f\u0131yor. Siyasette, e\u011fitimde, ticarette dinsel \/ \u0130slam\u00ee referanslar\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz bir bi\u00e7imde artt\u0131\u011f\u0131 ve dinin neredeyse tam bir bask\u0131 arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc bir ortamda kitlelerin bu bask\u0131dan kurtulu\u015f i\u00e7in deizme y\u00f6neldi\u011fi iddias\u0131 her ge\u00e7en g\u00fcn g\u00fc\u00e7 kazan\u0131yor.<\/p>\n

Evet, ger\u00e7ek \u015fu ki, deist y\u00f6neli\u015fler dinci bask\u0131ya kar\u015f\u0131 bir \u00e7\u0131\u011fl\u0131k, bir itiraz ve bir var olma m\u00fccadelesi olarak yads\u0131namaz bir bi\u00e7imde art\u0131k g\u00fcndemimizde\u2026<\/p>\n

T\u00dcRK\u0130YE’DE TENGR\u0130C\u0130 Y\u00d6NEL\u0130\u015e VAR<\/p>\n

Ama hen\u00fcz tam anlam\u0131yla g\u00f6r\u00fclmeyen, te\u015fhis edilmeyen ve belki de fark\u0131nda olunmayan bir ba\u015fka inan\u00e7sal, toplumsal, k\u00fclt\u00fcrel itiraz dalgas\u0131 daha var. Bu dalga asl\u0131nda genel manada deist y\u00f6neli\u015fin bir par\u00e7as\u0131 olmakla birlikte \u00f6zg\u00fcn \u00f6zelliklere sahip bir sosyolojik realite\u2026<\/p>\n

Bahsettti\u011fim realite Tengricilik\u2019tir.<\/p>\n

Baz\u0131lar\u0131 abartt\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnecek ama durum hi\u00e7 de \u00f6yle de\u011fil. Kald\u0131 ki yine o baz\u0131lar\u0131nca deist y\u00f6neli\u015f iddias\u0131 da bir abart\u0131dan ibaret. Hay\u0131r, kesinlikle abartm\u0131yoruz.<\/p>\n

Evet, T\u00fcrkiye\u2019de bir Tengrici y\u00f6neli\u015f ger\u00e7e\u011fi var.<\/p>\n

Her g\u00fcn bir yenisi yap\u0131lan camilere ra\u011fmen, her g\u00fcn bir yenisi a\u00e7\u0131lan imam hatip okullar\u0131na ra\u011fmen, bunca tarikat ve cemaate, bunca dinsel yay\u0131na ra\u011fmen \u00f6zellikle gen\u00e7li\u011fin aras\u0131nda deist y\u00f6neli\u015fin \u00f6zel bir alan\u0131 olarak Tengricilik ak\u0131m\u0131 da gitgide g\u00fc\u00e7 kazan\u0131yor.<\/p>\n

Kelime anlam\u0131 itibariyle deizm; Allah\u00e7\u0131l\u0131k, Tanr\u0131c\u0131l\u0131k \/ Tengricilik demektir. Tanr\u0131 ve Tengri s\u00f6z\u00fc ayn\u0131 s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn ayr\u0131 \u00e7a\u011flardaki s\u00f6yleni\u015f farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey olmasa da Tengri s\u00f6z\u00fc daha eski, daha k\u00f6kl\u00fc bir bir tutumu yans\u0131t\u0131yor.<\/p>\n

T\u00dcRK DE\u0130ZM\u0130 OLARAK TENGR\u0130C\u0130L\u0130K<\/p>\n

Allah\u00e7\u0131l\u0131k \/ Tanr\u0131c\u0131l\u0131k demek olan deizmin bir versiyonu olarak niteleyebilece\u011fimiz Tengricilik ak\u0131m\u0131, sadece T\u00fcrkiye\u2019de de\u011fil T\u00fcrk\u00ee topluluklar aras\u0131nda da gen\u00e7lik d\u00fczeyinde inanamayaca\u011f\u0131n\u0131z bir h\u0131zla yay\u0131l\u0131yor.<\/p>\n

Bilindi\u011fi \u00fczere Tengri s\u00f6z\u00fc, K\u00f6k T\u00fcrk Yaz\u0131tlar\u0131nda, Divan\u2013\u0131 L\u00fcgat\u2019it- T\u00fcrk\u2019te ve ba\u015fka pek \u00e7ok T\u00fcrk\u00e7e kaynakta ge\u00e7iyor. Allah anlam\u0131na gelen bu s\u00f6zc\u00fckten t\u00fcreme Tengricilik tabiri ise, eski T\u00fcrk inan\u00e7lar\u0131n\u0131n g\u00fcncel bir ifadesi ve hatta g\u00fcncel bir formu olarak deizme denk d\u00fc\u015f\u00fcyor. Bu ba\u011flamda Tengricili\u011fi bir nevi \u201cT\u00fcrk Deizmi\u201d olarak adland\u0131rabiliriz.<\/p>\n

Eski T\u00fcrk inan\u00e7lar\u0131 denildi\u011finde ilk akla gelen \u015famanizm, asl\u0131nda T\u00fcrklerin milli bir inanc\u0131 yahut dini de\u011fildir. \u015eamanizm asl\u0131nda b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada daha ziyade ilkel kabilelerde etkisi g\u00f6r\u00fclen b\u00fcy\u00fc merkezli bir inan\u00e7t\u0131r. T\u00fcrklere \u00f6zg\u00fc yahut T\u00fcrklere ait de\u011fildir. Evet, \u015famanizmin T\u00fcrkler aras\u0131nda da bir nevi \u015fifac\u0131l\u0131k, b\u00fcy\u00fcc\u00fcl\u00fck, k\u00f6t\u00fc ruhlar\u0131 kovma rit\u00fcelleri olarak yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarihsel ve hatta g\u00fcncel bir ger\u00e7ektir. Zira bug\u00fcn dahi Orta Asya T\u00fcrk topluluklar\u0131nda bu inan\u00e7 varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 belli \u00f6l\u00e7\u00fcde s\u00fcrd\u00fcrmektedir. Ancak \u015famanizm yahut kamc\u0131l\u0131k sistemli bir dinsel yap\u0131 olma vasf\u0131ndan \u00e7ok uzakt\u0131r. \u00dcstelik gitgide de etkisini yitirmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

T\u00fcrk tarihi \u00e7ok dinli, \u00e7ok mezhepli bir tarihtir. T\u00fcrk\u00ee topluluklar aras\u0131nda son y\u00fczy\u0131lda dahi \u00e7e\u015fitli dinsel ak\u0131mlar ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Hatta son olarak \u0130slam\u2019\u0131n en kat\u0131 ve Arap\u00e7\u0131 dozaj\u0131 en y\u00fcksek versiyonu olan Vahhabili\u011fin bile bug\u00fcn etkili oldu\u011fu b\u00f6lgeler vard\u0131r. S\u00f6z gelimi \u00d6zbekistan\u2019\u0131n Fergana b\u00f6lgesi ve Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019\u0131n baz\u0131 b\u00f6lgeleri bu noktada dikkat \u00e7ekmektedir. Buna bir de Fethullah\u00e7\u0131 Nurculuk hareketini ilave edebiliriz. Fethullah\u00e7\u0131l\u0131k bir ter\u00f6rist \u00f6rg\u00fct haline d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olarak T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131nda bug\u00fcn hala belli \u00f6l\u00e7\u00fcde etkisini s\u00fcrd\u00fcrmektedir. Ancak \u0130slam\u2019la ilgisi olmayan dinsel hareketler de s\u00f6z konusudur. Altay T\u00fcrkleri aras\u0131nda Y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda \u00e7ok etkili olan AK D\u0130N HAREKET\u0130 \/ AK CANG, bu konuda en \u00f6nemli \u00f6rnektir.<\/p>\n

B\u0130NLERCE TENGR\u0130C\u0130 GEN\u00c7 BULUNUYOR<\/p>\n

T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131nda ve T\u00fcrkiye\u2019de b\u00fct\u00fcn dinlerden, mezhep, cemaat ve tarikatlardan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak, k\u00f6k\u00fc \u00e7ok derinlerde olmakla birlikte yeni bir inan\u00e7sal ak\u0131m olan Tengricilik ger\u00e7e\u011fi hala kamuoyunun fark\u0131nda olmad\u0131\u011f\u0131 bir konudur. Bu fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131 meydana getirmek ad\u0131na Tengricili\u011fin ne demek oldu\u011funu izah edece\u011fiz. Ancak \u00f6ncelikle \u015funu bilelim ki, bug\u00fcn \u00f6zellikle milliyet\u00e7i gen\u00e7lerin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc aras\u0131nda Tengricilik, \u0130slamc\u0131 ve Osmanl\u0131c\u0131 s\u00f6zde millilik s\u00f6ylemlerine kar\u015f\u0131 \u201cT\u00fcrk\u00e7\u00fc bir kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u201d olarak frekans\u0131n\u0131 y\u00fckseltmeye devam etmektedir. Tengricilerin sosyal medyadaki hesaplar\u0131, sayfalar\u0131 ve payla\u015f\u0131mlar\u0131na g\u00f6sterilen ilgiden bu hareketin ne denli g\u00fc\u00e7l\u00fc bir sosyal taban\u0131n\u0131n oldu\u011funu anlamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bahsetti\u011fim sosyal medya hesaplar\u0131n\u0131n ve sayfalar\u0131n\u0131n y\u00fcz binlerce \u00fcyesi vard\u0131r. Ayr\u0131ca a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade edilmese de pek \u00e7ok milliyet\u00e7i dernek, vak\u0131f, siyasi parti ve sosyal platform i\u00e7erisinde binlerce Tengrici gen\u00e7 bulunuyor.<\/p>\n

Bu arada Tengricili\u011fin, dinsel motiflerle \u00f6r\u00fcl\u00fc milliyet\u00e7ili\u011fe kar\u015f\u0131 laik milliyet\u00e7ili\u011fin bir uzant\u0131s\u0131 oldu\u011funu belirtmeliyim. Tengriciler milliyet\u00e7i hareketler i\u00e7indeki din\u00ee s\u00f6ylemlere itibar etmezler. Hatta i\u00e7ten i\u00e7e tepki duyarlar.<\/p>\n

Gelelim Tengricili\u011fin temel ilkeler ba\u011flam\u0131nda ne demek oldu\u011funa\u2026<\/p>\n

DE\u0130ZM B\u0130R \u0130NAN\u00c7TIR<\/p>\n

Bunu iyi anlayabilmek i\u00e7in \u00f6ncelikle deizmin temel \u00f6zelliklerini bilmek gerekiyor. Bu nedenle evvelce deizme ili\u015fkin yazd\u0131\u011f\u0131m yaz\u0131da yer alan o 14 maddeyi buraya ta\u015f\u0131mak istiyorum:<\/p>\n

1- \u00d6ncelikle ifade edelim ki, deizm kesinlikle bir inan\u00e7t\u0131r. Deizmi bir inan\u00e7s\u0131zl\u0131k t\u00fcr\u00fc olarak nitelemek ger\u00e7e\u011fi kabullenemeyen dinci \u00e7evrelerin bir m\u00fccadele arg\u00fcman\u0131d\u0131r. Deizm bir inan\u00e7 oldu\u011fundan \u00f6t\u00fcr\u00fc deistleri de do\u011fal olarak \u201cinan\u00e7l\u0131\u201d kimseler olarak g\u00f6rmek durumunday\u0131z. Dinci \u00e7evreler kendileri gibi inanmayan herkesi inan\u00e7s\u0131zl\u0131kla su\u00e7lad\u0131klar\u0131 i\u00e7in deistleri de bu \u015fekilde tan\u0131mlama yoluna ba\u015fvuruyorlar. B\u00f6ylece muhtemel deist adaylar\u0131n\u0131 engelleyebileceklerini san\u0131yorlar. Oysa bu m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n

2- Deizm, felsef\u00ee literat\u00fcrde T\u00fcrk\u00e7eye \u201cyaradanc\u0131l\u0131k\u201d olarak \u00e7evrilmektedir. Bu da deizmde bir yarat\u0131lma inanc\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan dikkat \u00e7ekicidir.<\/p>\n

3- Deizmde temel i\u015flevi yaratmak olan bir Tanr\u0131 inanc\u0131 vard\u0131r. Zaten deizm s\u00f6z\u00fc de Latince Tanr\u0131 \/ Allah anlam\u0131na gelen Deus s\u00f6z\u00fcnden t\u00fcremedir. Buna T\u00fcrk\u00e7e olarak bir nevi Tanr\u0131c\u0131l\u0131k \/ Allah\u00e7\u0131l\u0131k \/ Tengricilik diyebiliriz.<\/p>\n

4- Deizme g\u00f6re b\u00fct\u00fcn varl\u0131klar\u0131 var eden \/ yaratan bir Tanr\u0131 vard\u0131r. Ki\u015fi bu Tanr\u0131y\u0131 kendi akl\u0131yla ke\u015ffedebilir.<\/p>\n

5- Deizmde tek Tanr\u0131 inanc\u0131 vard\u0131r. Deizme g\u00f6re Allah \/ Tanr\u0131 \/ Tengri birdir.<\/p>\n

6- Deizme g\u00f6re Tanr\u0131 \/ Allah b\u00fct\u00fcn varl\u0131klar\u0131 var etmi\u015f ve evrenin i\u015fleyi\u015f kurallar\u0131n\u0131 belirlemi\u015ftir. Evren Tanr\u0131\u2019n\u0131n koydu\u011fu i\u015fleyi\u015f kurallar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde i\u015flemektedir. Tanr\u0131\u2019n\u0131n evrene s\u00fcrekli m\u00fcdahale etmesi diye bir \u015fey s\u00f6z konusu de\u011fildir. Oysa deizm kar\u015f\u0131t\u0131 teizmde Allah evrene s\u00fcrekli m\u00fcdahale etmektedir. Teizm kategorisinde; Musevilik, H\u0131ristiyanl\u0131k, \u0130slam, Hinduizm gibi dinler vard\u0131r.<\/p>\n

7- Deizme g\u00f6re din yoktur. Tanr\u0131; peygamber yahut kutsal kitap g\u00f6ndermi\u015f de\u011fildir. Tanr\u0131\u2019n\u0131n peygamber, kutsal kitap ve din g\u00f6nderdi\u011fine inanmak ak\u0131l d\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Zira insan, zaten Tanr\u0131\u2019n\u0131n verdi\u011fi ak\u0131lla neyin do\u011fru neyin yanl\u0131\u015f oldu\u011funu anlayabilir, bilebilir. Bunun i\u00e7in vahye, peygambere, kutsal kitaba, dine gerek yoktur.<\/p>\n

8- Deizme g\u00f6re insan, ahlaki kurallara uymakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. \u0130nsan y\u00fck\u00fcml\u00fc oldu\u011fu ahlaki kurallar\u0131 akl\u0131yla ke\u015ffedebilir.<\/p>\n

9- Deizmde \u00f6l\u00fcm sonras\u0131na ili\u015fkin d\u00fc\u015f\u00fcnce net de\u011fildir. \u0130yilik ve k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn neden sonu\u00e7 ili\u015fkisi \u00e7er\u00e7evesinde sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 zaten d\u00fcnya ya\u015fam\u0131nda herkes g\u00f6rmektedir. Bu nedenle, \u00f6l\u00fcm sonras\u0131 ba\u015fka bir ya\u015fam ve o ya\u015famda \u00f6d\u00fcl ve cezan\u0131n olaca\u011f\u0131 \u015feklindeki d\u00fc\u015f\u00fcnce genel olarak reddedilmektedir. Ancak deist oldu\u011fu halde \u00f6l\u00fcm sonras\u0131 yeniden dirili\u015fi ve \u00f6d\u00fcl \u2013 ceza inanc\u0131n\u0131 savunanlar da vard\u0131r. Hatta reenkarnasyona inanan deistler de vard\u0131r.<\/p>\n

10- Deizmde keramet, mucize, cennet, cehennem, cin, melek, b\u00fcy\u00fc, \u015feytan, sevap, g\u00fcnah, ibadet, kader gibi kavramlar\u0131n yeri yoktur.<\/p>\n

11- Deizmde iyi insan olmak esast\u0131r. G\u00fcnah ve sevap yahut haram ve helal de\u011fil iyilik ve k\u00f6t\u00fcl\u00fck vard\u0131r. Her insan iyilik yapmak ve iyi insan olmakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. \u0130yilik yapan, kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 iyilik olarak g\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n

12- Deizme g\u00f6re evrim olabilir de olmayabilir de\u2026 Deizme g\u00f6re insan, Allah\u2019\u0131n \/ Tanr\u0131\u2019n\u0131n olu\u015fturdu\u011fu kurallar \u00e7er\u00e7evesinde, daha ilkel canl\u0131lar\u0131n evrimle\u015fmesi sonucu olu\u015fmu\u015f olabilir. Bir var ediciye \/ yarat\u0131c\u0131ya inanmak, o yarat\u0131c\u0131n\u0131n, insan\u0131 a\u015fama ge\u00e7irmeksizin bir anda yaratt\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesine inanmay\u0131 gerekli k\u0131lmaz.<\/p>\n

13- Deizmde yarat\u0131c\u0131ya ili\u015fkin Y\u00fcce Varl\u0131k, Evrenin B\u00fcy\u00fck Mimar\u0131, Do\u011fan\u0131n Tanr\u0131s\u0131 gibi nitelemeler yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n

14- Tarihte pek \u00e7ok deist d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr; filozof, sosyolog, bilim insan\u0131 olsa da deizmin bir lideri, kurumsal bir yap\u0131s\u0131, merkezi, \u00f6rg\u00fct\u00fc yoktur. Deizm insanlar\u0131n bireysel olarak ke\u015ffettikleri do\u011fal bir inan\u0131\u015ft\u0131r. Hatta deizm i\u00e7in mevcut b\u00fct\u00fcn dinleri ve din mefhumunu reddeden ak\u0131l ve do\u011fa dini diyebiliriz.<\/p>\n

\u0130\u015fte yukar\u0131daki maddeler d\u00fczleminde \u015fimdi, T\u00fcrk Deizmi dedi\u011fimiz Tengricili\u011fi izah edelim:<\/p>\n

T\u00dcRKLER \u00d6Z\u00dcNE D\u00d6NMEL\u0130<\/p>\n

Tengricilik, \u0130slam\u2019\u0131 bir Emevi Abbasi Arap k\u00fclt\u00fcr emperyalizmi olarak g\u00f6ren gen\u00e7ler aras\u0131nda yay\u0131lmaktad\u0131r. Bu c\u00fcmleden olarak Tengricili\u011fe g\u00f6re \u0130slam bir Arap dinidir. \u0130slam nedeniyle milli adlar\u0131m\u0131z\u0131 b\u0131rak\u0131p Arap adlar\u0131 ald\u0131k. Milli yaz\u0131m\u0131z\u0131 b\u0131rak\u0131p Arap alfabesi kullanmaya ba\u015flad\u0131k. T\u00fcrk\u00e7eye binlerce Arap\u00e7a kelimenin girmesi ve T\u00fcrk\u00e7enin geli\u015fmesine engel olu\u015fturmas\u0131 da \u0130slam y\u00fcz\u00fcnden olmu\u015ftur. \u0130slam, T\u00fcrkleri \u00fcmmet ad\u0131 alt\u0131nda Arapla\u015ft\u0131ran T\u00fcrkl\u00fck kar\u015f\u0131t\u0131 ve T\u00fcrkl\u00fc\u011fe d\u00fc\u015fman bir dindir. \u0130\u015fte bu nedenle T\u00fcrkler \u00f6zlerine d\u00f6nmeli ve \u00f6ncelikle Arap dini olan \u0130slam\u2019\u0131 b\u0131rakmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Evet, Tengriciler \u00f6zetle b\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n

O halde Tenricili\u011fi \u015fimdi bir de maddeler halinde a\u00e7\u0131klayal\u0131m:<\/p>\n

1- Tengricilik bir din de\u011fil inan\u00e7t\u0131r.<\/p>\n

2- Tengricili\u011fe g\u00f6re evreni \/ varl\u0131klar\u0131, Tengri var etmi\u015ftir \/ yaratm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

3- Deistlerin yarat\u0131c\u0131ya, Y\u00fcce Varl\u0131k, Evrenin B\u00fcy\u00fck Mimar\u0131, Do\u011fan\u0131n Tanr\u0131s\u0131 demeleri gibi Tengriciler de Tengriye, Y\u00fcce Allah anlam\u0131na gelmek \u00fczere \u201cK\u00f6k Tengri\u201d \/ \u201cG\u00f6k Tanr\u0131\u201d derler. G\u00f6k, bildi\u011fimiz manada sadece g\u00f6ky\u00fcz\u00fc de\u011fil de ulu, y\u00fcce gibi anlamlara da gelmektedir.<\/p>\n

4- Tengricilere g\u00f6re, Tengri evreni yaratmakla kalmay\u0131p i\u015fleyi\u015f kurallar\u0131n\u0131 da belirlemi\u015f oldu\u011fundan sonras\u0131nda onun evrene m\u00fcdahalesi diye bir \u015fey s\u00f6z konusu de\u011fildir.<\/p>\n

5- Tengricilere g\u00f6re, Tengri peygamber, vahiy, kutsal kitap ve din g\u00f6ndermemi\u015ftir. B\u00f6yle bir \u015feyi d\u00fc\u015f\u00fcnmek akla ayk\u0131r\u0131d\u0131r.<\/p>\n

6- Tengricilere g\u00f6re insan, akl\u0131yla iyiyi ve do\u011fruyu bulabilir. Bir peygambere veya dine gerek yoktur. Dinler ak\u0131l d\u0131\u015f\u0131d\u0131r.<\/p>\n

7- Tengricilere g\u00f6re herkes iyi olmak ve iyilik yapmakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Herkes bu d\u00fcnyada iyili\u011finin de k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn de kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6recektir.<\/p>\n

8- Tengricilere g\u00f6re iyiler \u00f6ld\u00fcklerinde Tengri kat\u0131na yani u\u00e7mak\u2019a giderler.<\/p>\n

9- Tengricilere g\u00f6re k\u00f6t\u00fcler \u00f6ld\u00fcklerinde tamu\u2019ya yani yedi kat yerin dibine giderler.<\/p>\n

10- Tengricilikte ibadet yoktur ama do\u011faya sayg\u0131 bir nevi ibadet olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu nedenle, su, denizler, da\u011flar, ormanlar, t\u00fcm bitkiler ve hayvanlar kutsal kabul edilir.<\/p>\n

11- Tengricilikte atalar an\u0131s\u0131na sayg\u0131 esast\u0131r. Bu nedenle insanlara ve insanl\u0131\u011fa b\u00fcy\u00fck iyili\u011fi dokunan herkes ya\u015farken de \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcnde de sayg\u0131yla an\u0131l\u0131r.<\/p>\n

12- Tengricilere g\u00f6re insanlar Tengri\u2019nin \u00e7ocuklar\u0131d\u0131r. Tengri, \u00e7ocuklar\u0131 aras\u0131ndan birilerini se\u00e7ip de onlarla f\u0131s\u0131lda\u015farak konu\u015fmaz. Tengri zaten \u00e7ocuklar\u0131na ak\u0131l vermi\u015ftir. Ak\u0131lla ahlak ke\u015ffedilir. Ak\u0131l inanc\u0131n da temelidir.<\/p>\n

13- Tengricilikte ibadet olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in tap\u0131nak \/ ibadet merkezi de yoktur. Tengricili\u011fe g\u00f6re b\u00fct\u00fcn yery\u00fcz\u00fc ve do\u011fa kutsald\u0131r.<\/p>\n

14- Tengricilikte dinsel lider yoktur. Zira Tengricilik bir din de\u011fildir.<\/p>\n

TENGR\u0130C\u0130LERDE ATAT\u00dcRK SEVG\u0130S\u0130 \u00c7OK Y\u00dcKSEKT\u0130R<\/p>\n

Tengricili\u011fin yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6stergesi olmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan birka\u00e7 \u00f6rnekten daha bahsedebiliriz.<\/p>\n

\u00d6zellikle gen\u00e7ler aras\u0131nda Osmanl\u0131c\u0131l\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 G\u00f6k T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck (G\u00f6k T\u00fcrk Devleti Hayranl\u0131\u011f\u0131) milliyet\u00e7i bir refleks olarak taraftar bulmaktad\u0131r. Zira b\u00f6ylesi gen\u00e7lere g\u00f6re Osmanl\u0131, yo\u011fun Arap ve Fars k\u00fclt\u00fcr unsurlar\u0131 bar\u0131nd\u0131ran ve T\u00fcrk kimli\u011fine zarar vermi\u015f olan bir devlettir.<\/p>\n

Tengricilerde Atat\u00fcrk sevgisi ve hayranl\u0131\u011f\u0131 inan\u0131lmaz derecede y\u00fcksektir. Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn laiklik ve milliyet\u00e7ilik prensibi Tengrici gen\u00e7leri \u00e7ok etkilemektedir.<\/p>\n

Tengrici gen\u00e7ler, kendi aralar\u0131nda ve pek \u00e7ok yerde G\u00f6k T\u00fcrk harflerini kullanmay\u0131 \u00f6nemserler. G\u00f6k T\u00fcrk harfleriyle \u201cT\u00fcrk\u201d yaz\u0131s\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir salg\u0131n gibi her yere yay\u0131lmas\u0131 Tengrici bir y\u00f6neli\u015fin de g\u00f6stergeleri aras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n

\u0130LAH\u0130YAT \u00d6\u011eRENC\u0130LER\u0130 ARASINDA B\u0130LE TARAFTARI MEVCUT<\/p>\n

Tengrici gen\u00e7ler birbirlerine \u00f6z T\u00fcrk\u00e7e adlar takarlar. Ailelerinin verdi\u011fi Arap\u00e7a adlara ili\u015fkin bir \u00fcz\u00fcnt\u00fc ta\u015f\u0131rlar. Hatta baz\u0131 Tengrici gen\u00e7ler, Arap\u00e7a adlar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in mahkemelere bile ba\u015fvurmaktalar. Bu ba\u011flamda ifade edebilirim ki bizzat tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m ki\u015filer var.<\/p>\n

Tengricilik t\u0131pk\u0131 genel anlamdaki deist y\u00f6neli\u015f gibi imam hatip okullar\u0131ndaki gen\u00e7ler aras\u0131nda da ciddi say\u0131da taraftar buluyor. Tengricili\u011fin ilahiyat fak\u00fcltesi \u00f6\u011frencileri aras\u0131nda bile taraftarlar\u0131 mevcut.<\/p>\n

Buna kar\u015f\u0131n Tengricilerin b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlu\u011fu a\u015f\u0131r\u0131 dinci bask\u0131 nedeniyle hala kendilerini gizleme yolunu tercih etmekteler.<\/p>\n

Eski K\u00fclt\u00fcr Bakanlar\u0131m\u0131zdan, devlet ve siyaset adam\u0131 Say\u0131n Nam\u0131k Kemal Zeybek\u2019in bir s\u00fcre \u00f6nce yay\u0131nlanan T\u00dcRK \u0130NANCI adl\u0131 kitab\u0131na g\u00f6sterilen yo\u011fun ilgi de Tengrici y\u00f6neli\u015fin g\u00f6stergelerinden biridir. Say\u0131n Zeybek\u2019in an\u0131lan kitapta; T\u00fcrklerin dini yoktur, inanc\u0131 vard\u0131r, mealinde s\u00f6zler etmesi de Tengricili\u011fi anlatmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan dikkat \u00e7ekicidir.<\/p>\n

Yaz\u0131m\u0131z\u0131n sonunda her vesileyle ifade etti\u011fimiz \u00fczere tekrar belirtelim ki T\u00fcrkiye\u2019de gerek deizmin gerekse onun T\u00fcrk versiyonu diyebilece\u011fimiz Tengricili\u011fin bu denli h\u0131zla yay\u0131lmas\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck nedeni dinciliktir. Dincili\u011fin siyasal \u00fcmmet\u00e7ilik olarak T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fam\u0131n her alan\u0131nda egemenlik kurmaya \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, do\u011fal bir refleks olarak geli\u015fen deizmin ve Tengricili\u011fin dincili\u011fe kar\u015f\u0131 ciddi bir alternatif olmas\u0131, sosyolojik a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda tez antitez ili\u015fkisinin ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir sonucudur. Her tez mutlaka antitezini \u00fcretir. \u0130slamc\u0131l\u0131k da antitezini kendi \u00fcretmi\u015ftir.<\/p>\n

Evet, T\u00fcrkiye\u2019de \u0130slam\u2019\u0131n de\u011fil ama \u0130slamc\u0131l\u0131\u011f\u0131n, dinci bask\u0131n\u0131n, Emevi M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n antitezi deizm ve Tengriciliktir. Ama \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir yol daha var ki o da \u0130slam\u2019\u0131n Arap\u00e7\u0131, Emevici \u00f6zelliklerinden ar\u0131nd\u0131r\u0131larak Muhammed\u00ee bir \u00e7izgide modern ya\u015fam\u0131n gereklerine uyumlula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, tecdid edilerek yani g\u00fcncellenerek yeniden in\u015fa edilmesidir. Bu sat\u0131rlar\u0131n yazar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc yolda \u0131srarc\u0131d\u0131r.<\/p>\n

G\u00f6relim mevla neyler, neylerse g\u00fczel eyler\u2026<\/p>\n

Cemil K\u0131l\u0131\u00e7<\/p>\n

Odatv.com“<\/p>\n

https:\/\/www.odatv4.com\/guncel\/tengricilik-de-yukseliste-09041815-136547<\/p>\n

*<\/p>\n

„DE\u0130ZM
\nTanr\u0131\u2019n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve \u00e2lemin ilk sebebi oldu\u011funu kabul etmekle birlikte akla dayal\u0131 bir tabii din anlay\u0131\u015f\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde n\u00fcb\u00fcvveti \u015f\u00fcphe ile kar\u015f\u0131layan veya ink\u00e2r eden felsef\u00ee ekol\u00fcn ad\u0131.<\/p>\n

Deizm Latince\u2019de \u201cTanr\u0131\u201d anlam\u0131na gelen deus kelimesinden t\u00fcretilmi\u015f olup Grek\u00e7e\u2019de yine \u201cTanr\u0131\u201d anlam\u0131ndaki theostan gelen teizm terimiyle ayn\u0131 s\u00f6zl\u00fck anlam\u0131na sahiptir. Ancak XVI. y\u00fczy\u0131ldan itibaren h\u0131ristiyan d\u00fcnyas\u0131nda ba\u015flayan felsef\u00ee ve teolojik tart\u0131\u015fmalarla birlikte teizm terimi Ortodoks inan\u00e7lar\u0131 savunan kesim i\u00e7in, deizm ise geleneksel inan\u00e7lardan sapan d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler i\u00e7in kullan\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Deizm kelimesinin ilk kullan\u0131l\u0131\u015flar\u0131ndan birine, Calvinci bir il\u00e2hiyat\u00e7\u0131 olan Pierre Viret\u2019nin Instruction chrestienne (Cenova 1564) adl\u0131 eserinde rastlanmaktad\u0131r. Viret bu eserinde, kendilerini ateistlerden ay\u0131rmak i\u00e7in deist ismini alan bir grup filozof ve edipten bahsetmi\u015f, kimliklerini vermedi\u011fi bu ki\u015fileri, Allah\u2019a ve O\u2019nun \u00e2lemi yaratt\u0131\u011f\u0131na inanmakla birlikte \u00ces\u00e2 Mes\u00eeh\u2019i ve H\u0131ristiyanl\u0131k doktrinlerini ink\u00e2r eden ateistler olarak su\u00e7lam\u0131\u015ft\u0131r. Pierre Bayle taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan Dictionnaire historique et critique (1697; \u0130ng. trc. 1710) adl\u0131 eserin \u201cViret\u201d maddesinde onun deizmi yorumu vurgulanm\u0131\u015f ve terim bu \u015fekilde yayg\u0131nla\u015fma imk\u00e2n\u0131 bulmu\u015ftur. Kelimenin az bilinen daha \u00f6nceki bir kullan\u0131m\u0131na da Burton\u2019un Anatomy of Melancholy (1621) adl\u0131 eserinde rastlanmakta, bu eserde ateistlerle ayn\u0131 kategoride de\u011ferlendirilen deistlerden s\u00f6z edilmektedir.<\/p>\n

\u00d6fkeli reddiyelerle \u00f6nceleri ateizm ile \u00f6zde\u015fle\u015ftirilen deizmin g\u00fcn\u00fcm\u00fczde kazand\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131 ile tarifi, Dryden\u2019in 1682 tarihli Religio Laici adl\u0131 \u015fiirine yazd\u0131\u011f\u0131 sunu\u015f ile Samuel Johnson\u2019un 1755\u2019te ne\u015fretti\u011fi Dictionary\u2019de g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu metinlerde deizmin, herhangi bir vahyedilmi\u015f dine ba\u011fl\u0131 olmaks\u0131z\u0131n Tanr\u0131\u2019n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmek, bununla birlikte O\u2019nun ilim ve irade gibi s\u0131fatlar\u0131n\u0131 reddetmek, b\u00f6yle bir varl\u0131\u011f\u0131n \u00e2lemde tesirleri g\u00f6zlenen veya tezah\u00fcr eden hikmet ve in\u00e2yetinin bulunmad\u0131\u011f\u0131na inanmak, \u00e2hireti ink\u00e2r, hususi bir dine ait -Tanr\u0131\u2019n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki- b\u00fct\u00fcn itikad esaslar\u0131n\u0131 reddetmek anlam\u0131na geldi\u011fi belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n

Deizmin Avrupa\u2019da en \u00e7ok yayg\u0131n oldu\u011fu \u00fclke \u0130ngiltere idi. \u0130ngiliz deizminin babas\u0131 olarak kabul edilen Cherburyli Lord Herbert (\u00f6. 1648), Tanr\u0131\u2019ya ve \u00e2hiret hayat\u0131na inanmakla birlikte kutsal metinlerin do\u011frulu\u011fu konusunda ciddi ku\u015fkular beslemi\u015f, din adaml\u0131\u011f\u0131 kurumunu \u015fiddetle ele\u015ftirmi\u015f, ayr\u0131ca evrensel ger\u00e7ekleri kavramaya akl\u0131n yetece\u011fini savunmu\u015ftur. Onun takip\u00e7isi Charles Blount (\u00f6. 1693), bir deist oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a beyan eden ilk d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fcr ve intihar ettikten sonra yay\u0131mlanan Summary Account of the Deist\u2019s Religion (1693) adl\u0131 eseri deist fikirlerin yay\u0131lmas\u0131nda hayli etkili olmu\u015ftur. Daha sonra John Toland (\u00f6. 1722) Christianity Not Mysterious (1696) ve Matthew Tindal (\u00f6. 1733), \u201cdeistlerin mukaddes kitab\u0131\u201d olarak an\u0131lan Christianity as Old as the Creation (1730) adl\u0131 eserinde deist fikirleri a\u00e7m\u0131\u015flar ve yayg\u0131nla\u015ft\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r. Bunlarda ve devam\u0131 olan eserlerde vurgulanan ve az \u00e7ok farkl\u0131l\u0131klar g\u00f6steren \u00e7e\u015fitli deist tav\u0131rlar aras\u0131nda, m\u00fbcizenin ink\u00e2r\u0131na varan bir akl\u00eele\u015ftirme \u00e7abas\u0131yla H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131 tabii din anlay\u0131\u015f\u0131na yakla\u015ft\u0131rma, kutsal metinlerin do\u011frulu\u011fu konusunda ciddi endi\u015fe ve yo\u011fun ele\u015ftiriler, din adamlar\u0131n\u0131n ruhan\u00ee otoritesinin reddi, akl\u0131n deney \u00f6ncesi yap\u0131s\u0131 ile Tanr\u0131 fikrine ula\u015fabilece\u011fi, varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ispat edebilece\u011fi ve kurtulu\u015fu sa\u011flayan ahl\u00e2k kaidelerini koyabilece\u011fi iddias\u0131 en tipik olanlar\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca \u201ch\u0131ristiyan deistler\u201d olarak an\u0131lan William Wollaston (\u00f6. 1724), Thomas Woolston (\u00f6. 1731), Thomas Chubb (\u00f6. 1746) ve Thomas Morgan (\u00f6. 1743) gibi ki\u015filer, H\u0131ristiyanl\u0131\u011fa inanmakla birlikte akl\u0131n da ayn\u0131 ger\u00e7eklere ula\u015fabilece\u011fi, bir tabii din kurabilece\u011fi ve nihayet H\u0131ristiyanl\u0131k ile ak\u0131l aras\u0131nda hi\u00e7bir \u00e7at\u0131\u015fma olmad\u0131\u011f\u0131 \u015feklinde daha \u0131l\u0131ml\u0131 tezler ileri s\u00fcrm\u00fc\u015flerdir. Bu y\u00f6n\u00fcyle deist ak\u0131m\u0131, H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n akla ayk\u0131r\u0131 ve huraf\u00ee oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen unsurlardan ar\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131 istikametindeki bir din\u00ee ele\u015ftiri hareketi olarak nitelendirilebilir. Bu ak\u0131m i\u00e7inden, inanc\u0131n temelinin tarih boyunca tahrifata u\u011fram\u0131\u015f kutsal metinler de\u011fil ak\u0131l olmas\u0131 gerekti\u011fi tezi ortaya at\u0131lm\u0131\u015f, bu metinleri yorumlama yetkisine sahip din adamlar\u0131 hiyerar\u015fisi reddedilerek akl\u0131n herkeste ortak olan evrensel bir \u00f6l\u00e7\u00fc oldu\u011fu ve bu \u00f6l\u00e7\u00fc ile ger\u00e7ek H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n bulunabilece\u011fi iddia edilmi\u015ftir.<\/p>\n

Kutsal metinleri \u015fa\u015fmaz bir k\u0131lavuz olarak g\u00f6ren Newton\u2019un ortaya koydu\u011fu yeni fizik ve onun peki\u015ftirdi\u011fi tabiat kanunu fikrinin \u0130ngiltere\u2019de deizm lehine sonu\u00e7lar do\u011furdu\u011fu s\u00f6ylenemez. Tam tersine yeni fizik H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131 koruyan bir siper olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f ve deist \u00e7evrelerce heyecanla kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131r. Halbuki ayn\u0131 durumu K\u0131ta Avrupas\u0131, \u00f6zellikle Fransa i\u00e7in s\u00f6ylemek g\u00fc\u00e7t\u00fcr. Frans\u0131z deistleri i\u00e7indeki en \u00f6nemli ve tan\u0131nm\u0131\u015f sima olan Voltaire, Newton fizi\u011fi ve tabiat kanunu fikrini esas alan bir tabii din anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 savunmu\u015ftur. Evrensel \u00e7ekim kanunundan hareketle Newton fizi\u011fini m\u00fcbala\u011fal\u0131 mekanist terimlerle yorumlayan Voltaire, Tanr\u0131\u2019n\u0131n s\u00fcrekli yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 inanc\u0131 ile \u00e2lemdeki tabii s\u00fcreklilik fikri \u00e7eli\u015fti\u011fi i\u00e7in deizme ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Onda en \u00e7ok g\u00f6ze \u00e7arpan deist \u00f6zellik, H\u0131ristiyanl\u0131\u011fa ait kutsal metin ve din\u00ee yap\u0131lanmalar\u0131 istihzac\u0131 bir ele\u015ftiri \u00fcsl\u00fbbuyla daima alaya almas\u0131d\u0131r. Rousseau ise Voltaire\u2019in ak\u0131lc\u0131 deizmini romantik bir anlay\u0131\u015fla s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Filozofa g\u00f6re insanda do\u011fu\u015ftan mevcut olan iyilik ve adalet duygusu sonradan k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe ve e\u015fitsizli\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015febilmekte, ancak insan\u0131n tabiat\u0131nda var olan \u0131\u015f\u0131k ona yeniden yol g\u00f6sterebilmektedir. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fler H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n do\u011fu\u015ftan g\u00fcnahk\u00e2r insan anlay\u0131\u015f\u0131na ve dolay\u0131s\u0131yla Hz. \u00ces\u00e2\u2019n\u0131n kurtar\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 inanc\u0131na ayk\u0131r\u0131d\u0131r; ayr\u0131ca kilisenin yol g\u00f6sterici rol\u00fcn\u00fcn ve ruhan\u00ee otoritesinin yerine akl\u00ee ayd\u0131nlanmay\u0131 koymaktad\u0131r. Bu iki b\u00fcy\u00fck Frans\u0131z deistinin aksine, ayn\u0131 felsef\u00ee iklimi payla\u015fan D\u2019Alembert, Diderot, Baron d\u2019Holbach, La Mettrie, Condillac ve Condorcet gibi filozoflar ya a\u00e7\u0131k\u00e7a ateist olan yahut da ateizme sevkeden fikirler ileri s\u00fcrm\u00fc\u015flerdir. Fransa\u2019daki bu felsef\u00ee c\u00fcretk\u00e2rl\u0131\u011f\u0131n temelinde eski rejimin b\u00fct\u00fcn de\u011ferlerine k\u00f6kten sald\u0131r\u0131 psikolojisi yatmaktad\u0131r.<\/p>\n

Newton fizi\u011finin Almanya\u2019da olu\u015fturdu\u011fu deist etki ise Kant\u2019\u0131n felsefesinde kendisini g\u00f6stermi\u015ftir. David Hume\u2019un \u015f\u00fcpheci g\u00f6r\u00fc\u015flerinden hayli etkilenen Kant, Tanr\u0131\u2019n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n teorik ak\u0131lla ispatlanamayaca\u011f\u0131n\u0131 savunurken asl\u0131nda deizmin temellerini Hume\u2019dan sonra bir defa daha sarsm\u0131\u015ft\u0131r; ancak \u00f6dev, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, \u00f6l\u00fcms\u00fczl\u00fck, Tanr\u0131 ve ahl\u00e2k gibi m\u00e2nev\u00ee konulara pratik ak\u0131l kavram\u0131yla yakla\u015fan Kant, yine yaln\u0131zca akl\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7indeki tabii bir din anlay\u0131\u015f\u0131na ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Onu hem bir h\u0131ristiyan hem de bir deist k\u0131lan \u015fey, bir yandan din\u00ee inan\u00e7lar\u0131n teorik ak\u0131lla temellendirilemeyece\u011fini iddia ederek ak\u0131l ve inanc\u0131n sahalar\u0131n\u0131 ay\u0131rmas\u0131, \u00f6te yandan yer yer \u00f6zg\u00fcr irade ve vicdan kavram\u0131yla \u00f6zde\u015fle\u015fen pratik akl\u0131 din\u00ee ve ahl\u00e2k\u00ee tecr\u00fcbeye temel yapm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde deizmin ge\u00e7mi\u015fteki saf ve c\u00fcretli \u015fekliyle varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc s\u00f6ylenemez. Deizmin, David Hume\u2019un \u015f\u00fcphecili\u011fi sayesinde modern zamanlara \u201cdin felsefesi\u201d disiplinini kazand\u0131rm\u0131\u015f olmas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k g\u00fcn\u00fcm\u00fczde din hakk\u0131ndaki felsef\u00ee tart\u0131\u015fmalar daha ziyade teizm-ateizm kutupla\u015fmas\u0131 \u015feklinde cereyan etmektedir. Ancak bu tart\u0131\u015fmalar\u0131n belli bir din\u00ee teolojiyi esas almadan akla ve h\u00fcr d\u00fc\u015f\u00fcnceye dayal\u0131, dolay\u0131s\u0131yla din\u00ee-hiyerar\u015fik imtiyazlara sahip otoritelerden ba\u011f\u0131ms\u0131z tarzda y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcyor olmas\u0131 deizmin miras\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Tamamen Orta\u00e7a\u011f\u2019\u0131n fikir ve inan\u00e7 ikliminden Yeni\u00e7a\u011f\u2019a girerken H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 teolojik buhran\u0131n ve Bat\u0131 medeniyetine has tarih\u00ee \u015fartlar\u0131n bir \u00fcr\u00fcn\u00fc olan deizmin, bir ekol ve ak\u0131m olarak \u0130sl\u00e2m Orta\u00e7a\u011f\u0131\u2019ndaki muadilinden s\u00f6z edebilmek zordur. Tanr\u0131\u2019ya, O\u2019nun \u00e2lemi yaratt\u0131\u011f\u0131na (asl\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131na) inanan, ancak eldeki tarih\u00ee verilere g\u00f6re peygamberli\u011fi ink\u00e2r edip akl\u0131 esas alan felsef\u00ee bir ya\u015fama tarz\u0131n\u0131 benimseyen Eb\u00fb Bekir er-R\u00e2z\u00ee\u2019nin bir deist oldu\u011fu s\u00f6ylenebilirse de bu g\u00f6r\u00fc\u015flerin felsef\u00ee bir ekol haline gelmedi\u011fi de bilinmektedir.<\/p>\n

\u0130sl\u00e2m d\u00fc\u015f\u00fcncesinin temel y\u00f6neli\u015fi Allah, \u00e2lem ve insan m\u00fcnasebetlerini asla koparmamak veya zay\u0131flatmamak do\u011frultusunda olmu\u015ftur. Esasen \u0130sl\u00e2m inan\u00e7 ilkelerine g\u00f6re yarat\u0131c\u0131 faaliyeti, ilmi, hikmeti ve lutfuyla Allah \u00e2leme her an m\u00fcdahale eden y\u00fcce bir varl\u0131kt\u0131r. Bu y\u00fcce varl\u0131k gerekti\u011finde \u00e2lemdeki kanun\u00eeli\u011fi m\u00fbcizeler yaratmak y\u00f6n\u00fcnde yeniden \u015fekillendirebilir. Allah belli zamanlarda se\u00e7ti\u011fi peygamberler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla insanlara mesajlar g\u00f6ndermi\u015ftir. \u0130nsan da bunun kar\u015f\u0131s\u0131nda tak\u0131nd\u0131\u011f\u0131 tavra g\u00f6re de\u011fer kazan\u0131r. Yine insanlar bu y\u00fcce varl\u0131\u011fa dua ile isteklerde bulunup lutuf ve yard\u0131m\u0131n\u0131 talep edebilir ve Allah\u2019a iletmek istedikleri her mesaj mutlaka yerini bulur. Allah ve insan aras\u0131nda n\u00fcb\u00fcvvet ve ibadet yollar\u0131yla belirli bir ileti\u015fimin oldu\u011funa inanma \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n temel umdelerindendir. Ayr\u0131ca \u0130sl\u00e2m dininin kutsal metni olan Kur\u2019an\u2019\u0131n laf\u0131z ve m\u00e2na bak\u0131m\u0131ndan m\u00fbcize oldu\u011fu, il\u00e2h\u00ee koruma alt\u0131nda bulundu\u011fu ve tarihen de bilindi\u011fi gibi asla tahrif edilmemi\u015f ve edilemeyecek oldu\u011fu hususu m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n ortak inanc\u0131d\u0131r. Her ne kadar \u0130bn Teymiyye, F\u00e2r\u00e2b\u00ee, \u0130bn S\u00een\u00e2 ve \u0130bn R\u00fc\u015fd gibi baz\u0131 \u0130sl\u00e2m filozoflar\u0131n\u0131n Kur\u2019an\u2019\u0131n laf\u0131z ve m\u00e2nas\u0131n\u0131n Tanr\u0131 ile ili\u015fkisine dair g\u00f6r\u00fc\u015flerine, vahiy mele\u011fini \u201cfaal ak\u0131l\u201d olarak anlamalar\u0131na, peygamberler d\u0131\u015f\u0131ndaki baz\u0131 se\u00e7kin insanlar\u0131n da bu ak\u0131lla ittis\u00e2l kurabilecekleri \u015feklindeki iddialar\u0131na i\u015faret ederek b\u00f6yle bir anlay\u0131\u015f\u0131 vahye dayal\u0131 din i\u00e7in tehlikeli bulmu\u015f, bu anlay\u0131\u015fa g\u00f6re vahyin dinde belirlenmi\u015f olan yerini, \u00f6zellikle normatif \u00f6zelli\u011fini kaybedece\u011fini, peygamberli\u011fe duyulan ihtiyac\u0131 ortadan kald\u0131raca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015f ve b\u00f6ylece onlar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015flerinden bir t\u00fcr deizm sonucu \u00e7\u0131karm\u0131\u015fsa da (Der\u02be\u00fc te\u02bf\u00e2ru\u017ci\u2019l-\u02bfa\u1e33l ve\u2019n-na\u1e33l, X, 210-211, 214-217; a.mlf., Mecm\u00fb\u02bfu fet\u00e2v\u00e2, XII, 21-23) Bat\u0131\u2019daki deist filozoflar\u0131n yahudi-h\u0131ristiyan kutsal metinleri kar\u015f\u0131s\u0131ndaki ku\u015fkular\u0131 \u0130sl\u00e2m d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrleri bak\u0131m\u0131ndan v\u00e2rit olmam\u0131\u015ft\u0131r. Vahyin s\u0131hhati konusunda Bat\u0131\u2019da beslenen bu ku\u015fku ve ink\u00e2r tavr\u0131 akla mutlak g\u00fcven psikolojisini do\u011fururken \u0130sl\u00e2m d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrleri ya il\u00e2h\u00ee vahiyle sa\u011fl\u0131kl\u0131 akl\u0131n tam anlam\u0131yla uyu\u015ftu\u011funu yahut daha fazla olarak vahyin ak\u0131l \u00f6tesi boyutlara da sahip oldu\u011funu vurgulam\u0131\u015flard\u0131r. Yine \u0130sl\u00e2m\u2019a g\u00f6re \u00e2lemdeki kanun\u00eelik Allah\u2019\u0131n isterse de\u011fi\u015ftirebilece\u011fi \u201cme\u015f\u00eeet\u201dinden ibaret oldu\u011fu i\u00e7in gerek mikro gerekse makro planda mutlak olarak Allah\u2019\u0131n yarat\u0131c\u0131 g\u00fcc\u00fcne ba\u011f\u0131ml\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla Allah ile \u00e2lem aras\u0131ndaki yaratan-yarat\u0131lan ili\u015fkisi, deizmin bir defa olup bitmi\u015f ve art\u0131k s\u00f6z konusu edilmemesi gereken bir yaratan-yarat\u0131lan ili\u015fkisi de\u011fildir. Allah\u2019\u0131 \u00e2lemden ve insandan uzakla\u015ft\u0131ran yanl\u0131\u015f bir a\u015fk\u0131nl\u0131k anlay\u0131\u015f\u0131na sahip deist iddian\u0131n aksine Allah \u201cyerin ve g\u00f6klerin nurudur\u201d (en-N\u00fbr 24\/35) ve insana \u201c\u015fah damar\u0131ndan daha yak\u0131nd\u0131r\u201d (K\u0101f 50\/16).<\/p>\n

B\u0130BL\u0130YOGRAFYA
\nA. Lalande, Vocabulaire technique et critique de la philosophie, Paris 1926, I, 151.<\/p>\n

S\u00fcleyman Hayri Bolay, Felsef\u00ee Doktrinler S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc, Ankara 1987, s. 55.<\/p>\n

Tak\u0131yy\u00fcddin \u0130bn Teymiyye, Der\u02be\u00fc te\u02bf\u00e2ru\u017ci\u2019l-\u02bfa\u1e33l ve\u2019n-na\u1e33l, Riyad 1402\/1982, X, 210-211, 214-217.<\/p>\n

a.mlf., Mecm\u00fb\u02bfu fet\u00e2v\u00e2, XII, 2123.<\/p>\n

Voltaire, Feylesof\u00e7a Konu\u015fmalar ve F\u0131kralar (trc. Fehmi Balda\u015f), Ankara 1947-48, I, 208.<\/p>\n

H. Arvon, L\u2019Ath\u00e9isme, Paris 1970, s. 39-40.<\/p>\n

D. Hume, Din \u00dcst\u00fcne (trc. Mete Tun\u00e7ay), Ankara 1979, s. 45-46.<\/p>\n

a.mlf., \u0130nsan Zihni \u00dczerine Bir Ara\u015ft\u0131rma (trc. Selmin Evrim), \u0130stanbul 1986, s. 174-179, 184.<\/p>\n

Mehmet S. Ayd\u0131n, Kant\u2019ta ve \u00c7a\u011fda\u015f \u0130ngiliz Felsefesinde Tanr\u0131-Ahl\u00e2k \u0130li\u015fkisi, Ankara 1981, s. 28-32, 159.<\/p>\n

a.mlf., Din Felsefesi, \u0130zmir 1987, s. 141-144.<\/p>\n

J. H. Randall \u2013 J. Buchler, Felsefeye Giri\u015f (trc. Ahmet Arslan), \u0130zmir 1982, s. 116-117.<\/p>\n

H\u00fcsameddin Erdem, Bir Tanr\u0131-\u00c2lem M\u00fcnasebeti Olarak Panteizm ve Vahdet-i V\u00fcc\u00fbd, Ankara 1990, s. 2.<\/p>\n

Encyclopedia of Philosophy (ed. P. Edwards), New York 1976, II, 326-336.<\/p>\n

Allen W. Wood, \u201cDeism\u201d, ER, IV, 262-264.<\/p>\n

G. C. Joyce, \u201cDeism\u201d, ERE, IV, 533-543.“<\/p>\n

https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/deizm<\/p>\n

O…
\nVAR!<\/strong><\/p>\n

Ama bir s\u00fcr\u00fc namussuz\u2026
\nSoysuzda VAR.<\/p>\n

Anlatm\u0131\u015f\u0131md\u0131r ge\u00e7mi\u015fte, ILK DEFA T\u00fcrklerden bahis edenler \u00c7inliler\u2026
\nVe EVET\u2026
\nD\u00fcn\u2026
\nT\u00fcrklerde KADIN erke\u011finin HEP YANINDAYDI, arkas\u0131nda de\u011fil\u2026
\nE\u015fti\u2026
\nE\u015f\u2026
\nAma kad\u0131nda KADINDI o zamanlar. Yine \u015eamanizm\u2026
\nNeden Tengriye hi\u00e7 \u00f6nem vermedim?
\nBunu da anlatt\u0131m ASLINDA\u2026
\nAyr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131k boylara\u2026
\nD\u00fc\u015ft\u00fck yollara\u2026
\nGeldik teee buralara.<\/p>\n

Girdik k\u0131l\u0131ktan k\u0131l\u0131\u011fa\u2026
\nEn son halimiz\u2026
\n90 sene aradan sonra\u2026
\nMEYDANDA!<\/p>\n

Harbiye Askeri M\u00fczesi<\/strong>…
\nTavsiye ederim, MUTLAKA\u2026
\nG\u00f6rd\u00fcm\u2026
\nATTI TEPEM\u2026
\n8000 sene ha?
\nVayyy anas\u0131na, acilen gittim SORUMLU subay\u0131n yan\u0131na\u2026
\nEfendim bu ne, bana izahat verebilir misiniz?
\nVEREMEDI\u2026
\nSonradan bende TATMIN edici bir izahat BULAMADIM\u2026
\nT\u00fcrklerin tarihi\u2026
\n\u201c8000 sene\u201d ha???<\/p>\n

\u0130ddia\u2026
\n\u0130spat ister\u2026
\nBen VERILERDEN yola \u00e7\u0131kar\u0131m, SOMUT VERILERDEN\u2026
\n\u0130spatlanabilir\u2026
\nBilimsel\u2026
\nLafebesi, kulaktan dolma \u201cbilgiler\u201d ile yetinmem!<\/p>\n

Bildi\u011fim\u2026
\n\u0130spatlanabilir bilgi, \u00c7in ar\u015fivleri\u2026
\n2000 sene.<\/p>\n

NOKTA<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Cogito, ergo sum \u201eSene sonunda ayaklanma, karga\u015fa beklemiyoruz\u201c Ne desem bilmem ki? G\u00f6rece\u011fiz. Veee NATO\u2026 Bug\u00fcn YINE Antarktika\u2026 Am\u0131na koydu\u011fmunun \u00e7ocuklar\u0131, g\u00f6z\u00fcm\u2026 \u00dczerinizde. \u201c50 sene\u201d Ve \u00fczeri, b\u00f6yle gelmi\u015f b\u00f6yle gider dersiniz ama\u2026 Hani s\u0131\u011f\u0131rlar\u2026 \u00d6k\u00fczler\u2026 \u00c7a\u011f de\u011fi\u015fti, \u00d6nder ve \u00d6nder gibileri var… Bunu unutma. * Ne kadar gizlemeye \u00e7al\u0131\u015fa da bir yerlerden \u0131\u015f\u0131ld\u0131yor i\u015fte\u2026 … <\/p>\n

\u201eAlman Anayasa Koruma Te\u015fkilat\u0131 (Verfassungsschutz) a\u00e7\u0131klama yapt\u0131\u201c<\/span> weiterlesen<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/wordpress.gurbuz.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/104909"}],"collection":[{"href":"http:\/\/wordpress.gurbuz.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/wordpress.gurbuz.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/wordpress.gurbuz.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/wordpress.gurbuz.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=104909"}],"version-history":[{"count":14,"href":"http:\/\/wordpress.gurbuz.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/104909\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":104923,"href":"http:\/\/wordpress.gurbuz.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/104909\/revisions\/104923"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/wordpress.gurbuz.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=104909"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/wordpress.gurbuz.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=104909"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/wordpress.gurbuz.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=104909"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}